Hız mı, kontrol mü? Sistemi kiralayabilirsiniz, sorumluluğu kiralayamazsınız

Bir yönetim kurulu toplantısı düşünün. Masada iki teklif var. Birincisi: Yeni bir yapay zekâ sistemini hemen kiralayalım, rakiplerden önce devreye alalım. İkincisi: Acele etmeyelim, kendi sistemimizi kendimiz kuralım. Biri hız vaat ediyor, diğeri kontrol.

Bugün pek çok şirkette yöneticiler bu iki teklif arasında sıkışabiliyor. Oysa doğru cevap, çoğu zaman ikisinden biri değil.

Hızdan kontrole

Bu değişimi "teknolojik hızdan stratejik kontrole" geçiş olarak özetlemek mümkün. Eskiden hedef, her yeni teknolojiyi herkesten önce almaktı. Artık soru şu: Hangi teknoloji bana ait olmalı, hangisini dışarıdan alabilirim?

Her şeyi kendin kurmaya çalışırsan hantallaşırsın. Her şeyi dışarıya bırakırsan kontrolü kaybedersin. Asıl beceri, dengeyi kurmak ve koşullar değiştiğinde yön değiştirebilecek kadar esnek kalmak.

Hasar masasında bu soru

Sigorta şirketlerinde bu soru sıkça masada: fiyatlama, hasar değerlendirmesi, sahtecilik tespiti, satış ekranları, müşteri hizmetleri. Bu alanların çoğu için hazır çözümler var. Hızlı devreye giriyor, maliyeti başta düşük görünüyor.

Ama bir şirket hasar değerlendirmesini tamamen bir yazılım firmasına bırakırsa, karar mantığı şirketin elinden çıkabilir. Sigortalı "Neden bu tutar?" ya da "Talebim neden reddedildi?" diye sorduğunda, cevabı verecek kişi şirketin içinde olmayabilir. Yarın o firma fiyatını artırdığında, kurallarını değiştirdiğinde ya da pazardan çekildiğinde, şirket kendi işinin anahtarını başkasının elinde bulabilir.

Mevzuat sorumluluğu şirkette bırakıyor

Sigortacılık Destek Hizmetleri Hakkında Yönetmelik, bazı işlerin dışarıdan destek hizmeti olarak alınmasına izin veriyor. Ancak sigortacılık işinin özüyle ilgili olan ve yalnızca kanun kapsamındaki kuruluşlarca yapılması gereken faaliyetler dışarıdan alınamıyor. Daha önemlisi, dışarıdan alınan hizmetlerde bile şirket, sigortalıya ve hak sahibine karşı birinci derecede sorumlu olmaya devam ediyor.

Kısacası: Sistemi kiralayabilirsiniz, sorumluluğu kiralayamazsınız.

Doğru denge nerede?

Tekrarlanan ve hız gerektiren işler hazır çözümlere bırakılabilir. Ama fiyatın ve hasar kararının mantığı, yani şirketin asıl uzmanlığı, şirketin kendi elinde ve açıklanabilir kalmalıdır. Hangi işin hangi tarafta duracağına karar vermek ise bir yazılım seçimi değil, bir yönetim kararıdır.

Kimin işi?

Yönetim kurulu için: Teknoloji kararını yalnızca hız ve maliyetle değil, kontrol ve sorumlulukla birlikte tartmak. Hasar yöneticisi için: Kullandığı sistemin bir kararı neden verdiğini sigortalıya açıklayabilecek bilgiyi ekibinde tutmak. Hasar uzmanı için: Sistemin çıktısını onaylamadan önce, o kararın sorumluluğunun sistemde değil, kendisinde ve şirketinde olduğunu bilmek.

Kendinize sorun

1. Kurumunuzda hangi hasar kararları, mantığını tam bilmediğiniz bir sisteme bağlı? 2. Sigortalı "neden?" diye sorduğunda, cevabı kim veriyor? 3. Kullandığınız hazır çözüm yarın fiyatını değiştirse ya da hizmeti bıraksa, yerine ne koyardınız?

Sonuç

Önümüzdeki dönemde teknolojiyi en hızlı alan mı kazanacak, yoksa onu en iyi yöneten mi? Teknolojiyi almak kolay. Zor olan, kararın sahibi kalabilmek. Bu dengenin hasar sürecinde nasıl kurulacağı ise ayrı bir konu; o da eğitimin işi.